Zgoda na korzystanie z wizerunku – Case study Iga Świątek vs. Pub Mentzen
Drogi Artysto!
planujesz wykorzystać czyjś wizerunek lub to Twój wizerunek ma być wykorzystany przez innych? Zatrzymaj się chwilę i przeczytaj ten artykuł do końca.
Pamiętaj – nikt bez Twojej zgody nie powinien rozpowszechniać Twojego wizerunku.
Czym jest właściwie wizerunek? W polskim systemie prawnym pojęcie wizerunek nie ma ścisłej definicji prawnej. Jednak sądownictwo i doktryna prawnicza opisują go jako zestaw fizycznych cech, które pozwalają zidentyfikować daną osobę: wygląd, głos, mowa ciała, gesty, sposób bycia czy nawet zachowanie. Wizerunek jest niematerialny, ale na tyle charakterystyczny, że umożliwia rozpoznanie osoby.
Zgoda na korzystanie z wizerunku – podstawa prawna
W polskim systemie prawnym – prawo autorskie wymaga, by do rozpowszechniania czyjegoś wizerunku uzyskać zgodę danej osoby. Zgoda jest kluczowa, bez jej uzyskania nie możesz legalnie korzystać z czyjegoś wizerunku.
Istnieją jednak pewne wyjątki:
Jeśli osoba otrzymała zapłatę za pozowanie, to według prawa zakłada się, że zgoda została udzielona, o ile nie było zastrzeżenia, że zgody na rozpowszechnianie nie ma. Jednak istnieją sytuacje, kiedy zgoda nie jest konieczna. Według prawa możesz wykorzystać wizerunek bez zgody, jeśli:
– osoba jest publicznie znana, a zdjęcie wykonano w związku z pełnieniem przez nią funkcji publicznych (np. polityk na wiecu),
– osoba jest jedynie elementem szerszego kontekstu (np. tłum na koncercie czy wydarzeniu publicznym).
Jak powinna wyglądać zgoda na korzystanie z wizerunku?
Zgoda nie musi mieć określonej formy, ale musi być jasna i jednoznaczna. Nie może być abstrakcyjna. Można ją udzielić pisemnie, ustnie, a nawet mailowo. Najważniejsze, żeby osoba, której wizerunek wykorzystujesz, była w pełni świadoma zakresu, w jakim będzie on użyty: czy będzie to publikacja online, drukowana reklama, a może wystawa fotograficzna?
Jak udzielić zgody?
Tak więc zgoda na korzystanie z wizerunku może przybrać dowolną formę. Może to być zarówno oświadczenie, jak i bardziej szczegółowa, dwustronna umowa. Dokument ten powinien jasno określać, o jaki wizerunek chodzi i jakie są granice jego wykorzystania. Im bardziej precyzyjna zgoda, tym mniej ryzyka konfliktów w przyszłości. W praktyce często stosuje się umowy, w których zgoda na korzystanie z wizerunku jest uzupełniona informacjami o wynagrodzeniu, sposobie i czasie na jaki zgoda jest udzielona oraz wskazująca pola eksploatacji czyli w skrócie w jakich miejscach może być wykorzystany wizerunek (telewizja, Internet, prasa etc.).
Case Study Iga Świątek vs. Pub Mentzen
Jak przekonaliśmy się na przykładzie Igi Świątek – narzędzia sztucznej inteligencji sprzyjają kreowaniu naruszeń wizerunku ponieważ w łatwy sposób tworzą realistyczną fotografię w kontekście, który wybierzemy. Pub Mentzen bezprawnie wykorzystał fotografię Igi Świątek rzekomo pijącej alkohol poprzez wykreowanie postaci stworzonej przez AI. Do naruszenia doszło poprzez publikację jej wizerunku na fanpage na Facebooku w celu promocji baru bez jej zgody. Dodatkowo Iga Świątek została przedstawiona w kontekście, w którym nigdy by nie chciała być kojarzona jako sportowiec – w kontekście promocji picia alkoholu.
Iga Świątek szybko doczekała się przeprosin na tymże fanpage, gdyż to naruszenie praw do wizerunku zostało szybko wychwycone przez media oraz całą opinię publiczną. Czy zdecyduje się wytoczyć powództwo o naruszenie dóbr osobistych? Czas pokaże.
Mój wizerunek został naruszony – co wtedy?
Artysto, jeśli Twój wizerunek został bezprawnie rozpowszechniony przysługują roszczenia z art. 78 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych tj.:
1/ żądanie zaniechania rozpowszechniania wizerunku,
2/dokonania czynności potrzebnych do usunięcia skutków rozpowszechnienia, w szczególności złożenia publicznego oświadczenie o odpowiedniej treści i formie.
Ponadto przysługuje Ci możliwość dochodzenia swoich praw na drodze cywilnej poprzez dochodzenie odszkodowania za naruszenie Twoich dóbr osobistych.
Drogi Artysto! Stoisz przed dylematem zawarcia umowy o rozpowszechnienie Twojego wizerunku? Twoje prawa do wizerunku zostały naruszone?
Pamiętaj aby skonsultować się z radcą prawnym lub adwokatem, specjalistą w dziedzinie praw autorskich.
W razie pytań, pozostajemy w kontakcie przed formularz kontaktowy lub poprzez nasz profil na Instagramie.
#prawo do wizerunku #wizerunek #zgoda na wykorzystanie wizerunku #dobra osobiste #pub mentzen #iga świątek
