ZAIKS – błogosławieństwo czy przekleństwo?

Drogi Artysto,

pewnie czasem zadajesz sobie pytanie, co tak naprawdę daje rejestracja utworu w ZAIKS, czyli  Związku Autorów i Kompozytorów Scenicznych?

Otóż rejestracja utworu w ZAIKS daje Artyście wiele korzyści, które przedstawiam poniżej:

1. Tantiemy – ZAIKS reprezentuje Artystę jako organizacja zbiorowego zarządzania prawami autorskimi. ZAIKS gromadzi tantiemy za publiczne odtwarzanie utworów muzycznych i wypłaca je twórcom.
2. Licencjonowanie – ZAIKS w imieniu Artystów udziela zgody na korzystanie z utworów przez inne podmioty.
3. Monitoring – ZAIKS monitoruje korzystanie z utworów przez użytkowników na wielu platformach.
4. Ochrona praw – ZAIKS reprezentuje Artystów przy dochodzeniu ich praw na drodze sądowej oraz pozasądowej.

Z tą ochroną wiąże się jednak obowiązek zawarcia umowy o zbiorowe zarządzanie prawami autorskimi, której treść warto dokładnie przeanalizować.

Przy okazji warto wspomnieć, że często umowy impresariatu zawierane z  Artystami z góry zakładają, że menadżer będzie reprezentował Artystę przed ZAIKS. Czy powinieneś drogi Artysto się tego obawiać? I tak i nie.

Zasadniczo nie ma nic złego w tym, że menedżer pomaga w formalnościach. Natomiast problem jest wtedy kiedy w takich umowach Artyści nieświadomie pozbywają się swoich praw autorskich na rzecz managera. Taka sytuacja jest niestety notoryczna, zwłaszcza na początku artystycznej drogi. Co gorsza, pamiętam Artystę, który zgłosił się do mnie po analizę umowy impresariatu. Znalazłam tam postanowienie umowne, w którym Artysta udzielił zgody, aby agent muzyczny był wpisany jako autor w ZAIKS przy rejestracji każdego utworu w procentowej części – mimo braku udziału twórczego w tworzeniu tych utworów. Drogi Artysto, na takie postanowienia w umowach nie powinieneś się godzić.

Pamiętaj, jeżeli przeniesiesz prawa autorskich praw majątkowych na agenta lub wytwórnię – tantiemy przypadną nabywcy praw, a nie Tobie! Twoja muzyka przestanie być Twoim źródłem przychodów.

Z problematyką braku praw autorskich do utworów muzycznych zmagała się m.in. Maryla Rodowicz. Za każdym razem, kiedy w radio wybrzmią Kolorowe Jarmarki, tantiemy od ZAIKS lecą strumieniami do m.in. Jacka Cygana, jako autora słów piosenki. Sama Maryla zarabia wyłącznie z koncertów, gdzie dostaje wynagrodzenie za artystyczne wykonanie utworów.

A co jeśli okaże się, że rejestracja utworu w ZAIKS tylko utrudni mi start?

ZAIKS nie jest obowiązkowy.
Jeśli dopiero zaczynasz karierę i Twoje utwory nie są jeszcze publicznie odtwarzane, rejestracja może nie przynieść natychmiastowych korzyści.
W początkowej fazie lepiej zachować elastyczność w udzielaniu licencji, szczególnie gdy współpracujesz z małymi wytwórniami, producentami czy agencjami.

Natomiast jeśli Twoja muzyka trafia do szerszej publiczności, pojawia się w sieci, radiu czy telewizji – wtedy warto rozważyć przystąpienie do ZAIKS, aby mieć pewność, że nikt nie korzysta z Twoich utworów bez wynagrodzenia.

Podsumowując – ZAIKS nie jest ani błogosławieństwem, ani przekleństwem.
To narzędzie w rękach Artysty, które – użyte świadomie – skutecznie chroni jego dorobek twórczy.

Nie traktuj rejestracji w ZAIKS jako formalności.
Traktuj ją jako decyzję strategiczną dla swojej kariery i przyszłych dochodów.

Masz więcej pytań do naszego zespołu Prawo Arty§ty? Potrzebujesz porady prawnej? Skontaktuj się z Nami poprzez Nasz adres e-mail: kontakt@prawoartysty.pl lub za pomogą formularza kontaktowego dostępnego na Naszej stronie internetowej w zakładce kontakt.

Chcesz poznawać więcej informacji na temat Praw Artysty? Jesteśmy dla Ciebie dostępni na Instagramie – zaobserwuj Nas by być na bieżąco w kwestii praw Artysty.